Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ελληνική Δημοκρατία Υπουργείο Εθνικής Άμυνας

Oμιλία ΥΕΘΑ κ. Σπήλιου Π.Σπηλιωτόπουλου στο συνέδριο του Club De Madrid με θέμα "Διασφάλιση της ειρήνης και της δημοκρατίας στα Βαλκάνια"

Κυρίες και Κύριοι,
Αισθάνομαι ιδιαίτερη χαρά που βρίσκομαι ανάμεσα σε συναδέλφους άλλων χωρών, αλλά και σε όλους εκείνους που συμμετέχουν στην προσπάθεια για την εδραίωση της ασφάλειας και της δημοκρατίας στον κόσμο.

Θα ήθελα καταρχάς να σας καλωσορίσω στην χώρα μας και να τονίσω ότι οι πρόσφατες εξελίξεις και η ταχύτητα με την οποία αλλάζει ο κόσμος μας δηλώνουν ότι δεν υπάρχουν περιθώρια για στασιμότητα, και δίδουν μια ιδιαίτερη διάσταση στις εργασίες του συνεδρίου τούτου .

Οι σύνθετες και συχνά απρόβλεπτες αναδυόμενες νέες απειλές για την ασφάλεια και τη Δημοκρατία πρέπει να αντιμετωπισθούν άμεσα και οργανωμένα. Οι Ένοπλες Δυνάμεις, οι δυνάμεις ασφαλείας και οι εμπειρογνώμονες πρέπει να ενώσουν τις δυνάμεις τους για να επιτευχθεί η ύφεση και η αποκλιμάκωση των κρίσεων που δημιουργούνται από φαινόμενα θρησκευτικό-εθνικιστικού φανατισμού. Ασφαλώς, η βασική αρχή που θα διέπει τις διαδικασίες λήψης τέτοιων αποφάσεων, θα είναι η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των Δημοκρατικών Θεσμών .

Είμαστε εδώ για να δουλέψουμε και να παρουσιάσουμε τις απόψεις μας και να συζητήσουμε ιδέες για το παρόν και μελλοντικό περιβάλλον ασφαλείας στα Βαλκάνια, ή στη νοτιοανατολική Ευρώπη, όπως ορισμένοι γείτονες προτιμούν να αποκαλούν την περιοχή μας.

Η αναμόρφωση του τομέα ασφάλειας θα πρέπει να αποτελεί θέμα υψηλής προτεραιότητας για όλες τις Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, και όχι μόνο για τα Βαλκάνια . Στις περισσότερες Ευρωπαϊκές χώρες, η ασφάλεια σήμερα εκτιμάται με μη-στρατιωτικούς όρους, και οι απειλές για την ασφάλεια δεν έχουν στρατιωτικό χαρακτήρα. Οι απειλές αυτές είναι: μια ανίκανη κυβέρνηση, η διαφθορά, το οργανωμένο έγκλημα, τα μη-ασφαλή σύνορα, το λαθρεμπόριο, η παράνομη μετανάστευση, οι συγκρούσεις ανάμεσα σε εθνικιστικές και θρησκευτικές ομάδες, η εξάπλωση όπλων μαζικής καταστροφής, η έλλειψη φυσικών πόρων (νερό) και, φυσικά, η τρομοκρατία.

Σήμερα, η ασφάλεια αντιλαμβάνεται τις κοινωνικές εξελίξεις και απαιτεί την συμμετοχή όλων των στοιχείων της κοινωνίας με τρόπο που δεν συνέβαινε την εποχή του Ψυχρού Πολέμου. Για την αντιμετώπιση αυτών των νέων απαιτήσεων ασφάλειας καθίσταται επιτακτική η ουσιαστική αναμόρφωση των εθνικών δομών, των μορφών επενδύσεων, των συστημάτων διακυβέρνησης. Ομοίως απαιτείται η πραγματικά δραστική εξέλιξη των διεθνών θεσμών .

Η Ελλάδα, στην μετα-Ντέιτον και μετα-Κόσοβο εποχή, προσπαθεί να παίξει σταθεροποιητικό ρόλο στην περιοχή της νοτιοανατολικής Ευρώπης και της Μαύρης Θάλασσας διαμορφώνοντας μια ευρεία και συνεργατική προσέγγιση στα προβλήματα της περιοχής. Οι αλλαγές που σημειώθηκαν στο πολιτικό σκηνικό των Βαλκανίων από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, η κατάρρευση του κομμουνισμού, ο διαμελισμός της πρώην Γιουγκοσλαβίας και η εμφάνιση μιας σειράς διάδοχων κρατών στην μετά-Ντέιτον εποχή, προβάλλει ξεκάθαρα το μέγεθος των κινδύνων που έχουν έρθει στο προσκήνιο του νέου περιφερειακού περιβάλλοντος. Καθιστούν επίσης επιτακτική την ανάγκη να καθοριστεί μια κατάλληλη στρατηγική η οποία θα αντιμετωπίσει τις νέες απειλές και τους νέους κινδύνους του 21ου αιώνα .

Από τις πρώτες προτεραιότητες στην περιοχή αυτή είναι η πλήρης επανένταξη της Σερβίας στην διεθνή κοινότητα και η οικονομική της ανασυγκρότηση, το τελικό στάτους του Κοσυφοπεδίου, η σταθεροποίηση της ΠΓΔΜ και η διατήρηση της εδαφικής της ακεραιότητας . Παράλληλα, οι χώρες της περιοχής οι οποίες υποστηρίζονται από τη διεθνή κοινότητα, πρέπει να διαχειρίζονται θέματα διεθνούς εμβέλειας, όπως το οργανωμένο έγκλημα, διεθνής τρομοκρατία και παράνομη μετανάστευση.

Όπως γνωρίζεται, τα προβλήματα εξακολουθούν να υφίστανται στην νοτιοανατολική Ευρώπη. Επεισόδια, όπως αυτά που συνέβησαν τον περασμένο Μάρτιο στο Κοσσυφοπέδιο υπονομεύουν τη σταθερότητα και παρακωλύουν τις προσπάθειες για την οριστική διευθέτηση αυτής της ανώμαλης κατάστασης στα Δυτικά Βαλκάνια. Επιπλέον, η εκμετάλλευση αυτών των ακραίων επεισοδίων από τις πολιτικές ομάδες, σκοπός των οποίων είναι η δημιουργία μιας ανεξάρτητης κρατικής οντότητας, υπονομεύει την ειρήνη και τη σταθερότητα στην περιοχή . Η συνεργασία μεταξύ ΝΑΤΟ και ΕΕ θα είναι εξαιρετικά ωφέλιμη για την περιφερειακή ασφάλεια. Στο πλαίσιο αυτό, η πλήρης ανάπτυξη της επιχειρησιακής δυνατότητας της Ευρώπης να διαχειριστεί τις διεθνείς κρίσεις, όπως για παράδειγμα στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και στην ΠΓΔΜ, θα είναι πολύ σημαντική για το μέλλον της υπερατλαντικών σχέσεων.

Νομίζω παρέλκει να απαριθμήσω λεπτομερώς τις προσπάθειες της Ελληνικής Κυβέρνησης προς αυτήν την κατεύθυνση, καθώς η μακρά πορεία της χώρας μας στα πλαίσια της ΕΕ και της Συμμαχίας φανερώνει τις προθέσεις της. Για μας, η σταθεροποίηση και η πλήρης ένταξη της νοτιοανατολικής Ευρώπης στους Ευρω-Ατλαντικούς θεσμούς αποτελεί προτεραιότητα και προσπαθούμε να μεγιστοποιήσουμε την συμβολή μας στην επίτευξη αυτού του σκοπού. Είμαστε περήφανοι που η Ελλάδα το 2002 ήρθε πρώτη στον κόσμο όσον αφορά στην κατά κεφαλή συνεισφορά της σε επιχειρήσεις διατήρησης της ειρήνης, και που η τρέχουσα συνεισφορά της παραμένει πολύ σημαντική .

Επιπλέον, παράλληλα με τη διπλωματική της δραστηριότητα στη νοτιοανατολική Ευρώπη, η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στην Ταξιαρχία της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, μια πολυεθνική μονάδα διατήρησης της ειρήνης . Οι Έλληνες αξιωματούχοι πιστεύουν ότι στο μέλλον θα απαιτηθούν ολοένα και περισσότερες επιχειρήσεις διατήρησης της ειρήνης από χώρες πρόθυμες να συμμετέχουν. Η Ταξιαρχία της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, ένα εξαιρετικό παράδειγμα περιφερειακής συνεργασίας, θα είναι ανοιχτή στο άμεσο μέλλον στη συμμετοχή και άλλων Βαλκανικών χωρών, αμέσως μόλις επιλυθούν κάποια σημαντικά προβλήματα.

Είναι νωπά ακόμα τα θλιβερά αποτελέσματα των τρομοκρατικών επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου και της 11ης Μαρτίου συμπεριλαμβανομένων και πλήθος άλλων σε διάφορες περιοχές του πλανήτη μας. Η συνεργασία των δυνάμεων της ΕΕ, του ΝΑΤΟ και της διεθνούς κοινότητας θα παραγάγει θετικά αποτελέσματα από την άποψη της ασφάλειας και της σταθερότητας, τόσο σε τοπικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Στο σημείο αυτό θα ήθελα να επισημάνω ότι η πλήρης ανάπτυξη της επιχειρησιακής ικανότητας της Ευρώπης να χειρίζεται αποτελεσματικά διεθνείς κρίσεις, αποτελεί κεντρική συνιστώσα της πολιτικής του υπουργείου Άμυνας , καθόσον το διεθνές περιβάλλον ασφαλείας έχει μεταβληθεί ριζικά λόγω της διεθνούς τρομοκρατίας.

Επιπλέον, τη χώρα μου, όπως αντιλαμβάνεστε, απασχολεί ιδιαίτερα το θέμα της τρομοκρατίας ενόψει της διεξαγωγής των Ολυμπιακών Αγώνων στην Αθήνα το 2004 . Η ασφαλής διεξαγωγή τους αποτελεί μέγιστο εθνικό στόχο και το γεγονός ότι η Ελλάδα είναι η πρώτη μικρή χώρα που αναλαμβάνει ένα τέτοιο έργο, τονίζει ιδιαίτερα τη διάστασή του. Θα ήθελα να σας διαβεβαιώσω ότι έχουμε λάβει όλα τα ενδεικνυόμενα μέτρα που εγγυώνται την ασφαλή διεξαγωγή των Ολυμπιακών Αγώνων, τηρώντας με συνέπεια την ισορροπία μεταξύ του ειρηνικού μηνύματος των αγώνων και της επιτακτικής ανάγκης για ασφάλεια.

Σ’ αυτό το νέο περιβάλλον ασφαλείας οι αποστολές τις οποίες έχουν αναλάβει οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις είναι: α) η εθνική άμυνα, β) η συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Δύναμη Ταχείας Αντίδρασης και στις πολυεθνικές δυνάμεις του ΝΑΤΟ, γ) η συμμετοχή σε επιχειρήσεις υποστήριξης της ειρήνης, και δ) η αντιμετώπιση των αποκαλούμενων ασύμμετρων απειλών. Συνεπώς, ο αμυντικός σχεδιασμός θα επικεντρωθεί στην δημιουργία ευέλικτων δυνάμεων, μονάδων που θα μπορούν να αναλάβουν πολλαπλούς ρόλους, με υψηλό βαθμό ευκινησίας και ισχύος πυρός.

Η Ελλάδα σήμερα εξετάζει τη δυνατότητα πραγματοποίησης μιας επανάστασης στις στρατιωτικές υποθέσεις (RMA), προσπαθώντας να προσαρμόσει επιλεγμένες ιδέες, δόγματα, και τεχνολογίες στις ανάγκες της εθνικής της ασφάλειας. Η κυριότερη πρόκληση για της Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις θα είναι η ανάπτυξη μιας νέας στρατιωτικής στρατηγικής, η οποία θα βασίζεται σε νέα δόγματα και τεχνολογίες και σε υμι-επαγγελματικές ένοπλες δυνάμεις με υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης, και όχι μόνο η προσαρμογή νέων οπλικών συστημάτων στο ισχύον στρατηγικό δόγμα . Παράλληλα, πεποίθηση της ηγεσίας του ελληνικού Υπουργείου Άμυνας είναι ότι, ο εκσυγχρονισμός των Ενόπλων Δυνάμεων αρχίζει με την ενίσχυση των γνώσεων και του ηθικού του προσωπικού τους. Καταβάλλουμε προσπάθειες προς αυτήν την κατεύθυνση με σοβαρότητα και όραμα.

Τελειώνοντας, θα ήθελα να δώσω έμφαση στο γεγονός ότι η κεντρική γεωπολιτική θέση της Ελλάδας στη νοτιοανατολική Ευρώπη και στην ανατολική Μεσόγειο, υποστηριζόμενη από ισχυρή ναυτική παρουσία, αξιοσημείωτη -με περιφερειακά πρότυπα- οικονομική ανάπτυξη, τη συμμετοχή μας στην ΕΕ και στο ΝΑΤΟ, φιλικές σχέσεις με όλους τους σημαντικότερους περιφερειακούς παράγοντες (Αραβικές χώρες, Ισραήλ, καθώς και τις ΗΠΑ), καθιστά τη χώρα μου ικανή να παίξει σταθεροποιητικό ρόλο σ’ αυτές τις περιοχές, ως παράγων ασφαλείας.

Παράλληλα με μια σειρά διμερών συμφωνιών αμυντικής συνεργασίας και μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης (CBM) με Βαλκανικές χώρες, με την προώθηση προγραμμάτων στρατιωτικής συνεργασίας στο πλαίσιο της Σύμπραξης για την Ειρήνη (PfP), καθώς και με διάφορες διπλωματικές και οικονομικές πρωτοβουλίες, η Ελλάδα θα υποστηρίξει τους σκοπούς και τις αποφάσεις των Βαλκανικών χωρών που επιθυμούν να ενταχθούν στους διεθνείς οργανισμούς. Πρέπει να έχουμε υπόψη ότι η πρόσφατη διεύρυνση της ΕΕ και του ΝΑΤΟ δεν θα είναι η τελευταία. Όλες οι Βαλκανικές χώρες ανήκουν στην Ευρωπαϊκή και Ευρω-Ατλαντική οικογένεια .

Θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για την προσοχή σας και να εκφράσω την πεποίθησή μου ότι αυτή η συνάντηση θα συμβάλλει στην επίτευξη των κοινών μας στόχων για τη σταθερότητα και την ευημερία της νοτιοανατολικής Ευρώπης.