Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ελληνική Δημοκρατία Υπουργείο Εθνικής Άμυνας

Ομιλία ΥΦΕΘΑ κ.Β.Ι. Μιχαλολιάκου στο 3ο Συνέδριο Ευρωπαϊκής Άμυνας κατά την επίσκεψη του στο Βερολίνο

«Ο ρόλος της Ελλάδος στο νέο Ευρωπαϊκό σύστημα ασφάλειας»

Εισαγωγή

Στις απαρχές του 21ου αιώνα, συγκλονιστικά γεγονότα με επιπτώσεις στο παγκόσμιο γίγνεσθαι άλλαξαν απότομα και ξαφνικά  τον κόσμο στον οποίο είχαμε μάθει να ζούμε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Τόσο η  συγκλονιστική τραγωδία της 11ης Σεπτεμβρίου και η  βομβιστική επίθεση στη Μαδρίτη όσο   και άλλες πράξεις  τυφλής βίας που ακολούθησαν αυτά τα γεγονότα-ορόσημα,  προκάλεσαν  τεράστια ανθρώπινη δυστυχία.

Εκτός, όμως, από τη μάστιγα της τρομοκρατίας, υπάρχουν πολλές ακόμη προκλήσεις και σοβαρά προβλήματα που ταλανίζουν σήμερα την ανθρωπότητα.

Η διασπορά των όπλων μαζικής καταστροφής, η εμπορία ανθρώπων, το οργανωμένο έγκλημα, τα χρεοκοπημένα κράτη, οι περιβαλλοντικές καταστροφές, οι κοινωνικές και οικονομικές κρίσεις, οι επιδημίες, οι μεγάλης κλίμακας  φυσικές  καταστροφές, η πείνα, η φτώχεια και η εξαθλίωση αποτελούν κεφαλαιώδη προβλήματα.

Κι’ αυτά  πρέπει να αντιμετωπισθούν σήμερα με πνεύμα ειλικρινούς    αλληλεγγύης, ανεξάρτητα από παράγοντες γεωγραφικούς, πολιτισμικούς ή θρησκευτικούς..

Η αντιμετώπιση των προβλημάτων αυτών απαιτεί προσπάθειες, πρωτοβουλίες και διεθνείς συνεργασίες.

Η επίτευξη και η παγίωση της πολυπόθητης ειρήνης- εκτός από άλλους παράγοντες που έχει ανάγκη-  προϋποθέτει και ανάπτυξη.

Και η επίτευξη της  ανάπτυξης προϋποθέτει ειρήνη. Οι δύο έννοιες   αποτελούν όψεις  του ίδιου νομίσματος.

Η ανεργία και η έλλειψη οικονομικής προοπτικής σε ορισμένες περιπτώσεις συνθέτουν  εστίες  κοινωνικής  και πολιτικής έκρηξης.

Βέβαια, η ειρήνη και η ανάπτυξη δεν είναι δυνατόν να επικρατήσουν ως δια μαγείας στον πλανήτη μας.

Απαιτούνται συγκεκριμένες πολιτικές αρχές και προϋποθέσεις.

Η  απoφυγή της χρήσης ή της απειλής  χρήσης βίας  στις σχέσεις των  χωρώv είναι περισσότερο παρά ποτέ αναγκαία..

Η   επίλυση των   διαφoρώv  πρέπει να γίνεται με  ειρηvικά μέσα,  σύμφωvα με το  Διεθνές  Δίκαιο  και τoν  Καταστατικό  Χάρτη τωv Ηνωμένων Εθνών.

Πιστεύουμε ακράδαντα ότι το σύστημα πρόληψης κρίσεων των Ηνωμένων Εθνών πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω, ώστε να ανταποκριθεί καλύτερα στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε σήμερα  σε περιφερειακό και πλανητικό επίπέδο.

Γι’ αυτό άλλωστε  η Ελλάδα όχι μόνο υποστηρίζει σθεναρά αλλά  και συμμετέχει σε όλες τις πρωτοβουλίες για τον αφοπλισμό και τη μη διασπορά των όπλων μαζικής καταστροφής .

Η ελληνική συμμετοχή σε  διεθνείς και περιφερειακούς  οργανισμούς ασφάλειας και σε διεθνείς   οργανισμούς   που αποβλέπουν στη βελτίωση των συνθηκών της παγκόσμιας κοινωνίας,  αποσκοπεί στην υλοποίηση των βασικών στόχων της εξωτερικής πολιτικής της χώρας μας, που είναι η παγίωση της παγκόσμιας  ειρήνης και  ο  σεβασμός  του Διεθνούς Δικαίου και  των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η πολιτική της Ελλάδος ως  μέλος του ΟΗΕ

Αυτονόητο είναι ότι η Ελλάδα,   μετά την  πρόσφατη ανάληψη καθηκόντων μέλους στο Συμβούλιο Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών και  καθ’ όλη τη διάρκεια της συμμετοχής μας στο Συμβούλιο αυτό,   θα καθοδηγείται  από τις θεμελιώδεις  αρχές της εξωτερικής της πολιτικής:

Την προσήλωση στην ειρήνη, τον σεβασμό στη διεθνή νομιμότητα, στη δημοκρατία, στα ανθρώπινα δικαιώματα, και την ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας μεταξύ όλων των λαών του κόσμου.

Απόφασή μας είναι να συμβάλλουμε με όλες μας τις δυνάμεις στην περαιτέρω ενίσχυση του ρόλου του Ο.Η.Ε.

Τα μεγάλα ζητήματα που απασχολούν σήμερα το Συμβούλιο Ασφαλείας αφορούν στην έγκαιρη αντιμετώπιση των κρίσεων, την αντιμετώπιση της διεθνούς τρομοκρατίας και την εμπέδωση της σταθερότητας και της ειρήνης σε όλο τον  κόσμο.

Στο πλαίσιο αυτό, σε στενή συνεργασία με τα άλλα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας και με απόλυτο σεβασμό στο διεθνές δίκαιο και τη διεθνή νομιμότητα, θα επικεντρώσουμε την προσοχή και τις προσπάθειές μας σε περιοχές αστάθειας.

Είναι αυτονόητο ότι το ενδιαφέρον της χώρας μας εστιάζεται περισσότερο  στην ευρύτερη περιοχή της ΝΑ Ευρώπης..

Η Ελλάδα και η ΕΕ

Ως  μέλος της ΕΕ οραματιζόμαστε την δημιουργία  μιας  ισχυρής  ομοσπονδιακής  Ευρώπης   που θα βασίζεται στην αλληλεγγύη των μελών της, θα προάγει τη συνοχή τους και θα διασφαλίζει τα  συμφέροντά τους .

Υποστηρίζουμε μια  Ευρώπη των Πολιτών, μια Ευρώπη  χωρίς διαχωριστικές γραμμές, με  μια ενιαία,  ισχυρή και αξιόπιστη Ευρωπαϊκή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας.

Διεκδικούμε  ως  Ελλάδα, άλλά  και για όλα τα μέλη,  μια ουσιαστική ρήτρα αλληλεγγύης και αμοιβαίας συνδρομής.

Θέλουμε οι Έλληνες να είμαστε τόσο ασφαλείς, όσο και οι άλλοι Ευρωπαίοι πολίτες.

Η πρόσφατη άλλωστε διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης  με  10 νέα μέλη προς αυτό τον σκοπό κατατείνει.

Προς μία Ευρώπη πιο ασφαλή πιο δημοκρατική, πιο κοινωνική, πιο πολιτική.

Χαιρετίζουμε την επικείμενοι ανάληψη από την ΕΕ της επιχείρησης  “ ALTHEA “  στη Βοσνία –Ερζεγοβίνη και υπογραμμίζουμε την καθοριστική σημασία που θα έχει για το μέλλον της Ευρωπαϊκής  Πολιτικής  Ασφάλειας και Άμυνας, η επιτυχία της επιχείρησης αυτής .

Ελλάδα και το  ΝΑΤΟ

Η Ελλάδα,  ως ένα από τα παλαιά μέλη της Συμμαχίας, θεωρεί ότι το ΝΑΤΟ σήμερα παίζει πρωταρχικό ρόλο στην διαμόρφωση του νέου περιβάλλοντος ασφαλείας και στην διατήρηση των Ευρώ-Ατλαντικών δεσμών. Και ασφαλώς αποτελεί εγγύηση για την  εμπέδωση της σταθερότητας στα Βαλκάνια.

Υποστηρίζουμε  την  πολιτική των 'ανοικτών θυρών', ακόμα και μετά την πρόσφατη διεύρυνση της Συμμαχίας με 7 μέλη, εξ ων δύο βαλκανικά, και συνδράμουμε την  προσπάθεια των  κρατών της περιοχής να ενταχθούν πλήρως στις Ευρω-Ατλαντικές δομές.

Η  Ελλάδα υποστήριξε δραστήρια τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία κατά την προπαρασκευαστική τους φάση για την ένταξή τους στο ΝΑΤΟ και ενθαρρύνει ομοίως την Αλβανία, Κροατία και πΓΔΜ να προχωρήσουν ταχύτερα στις μεταρρυθμίσεις που προβλέπονται  στην διαδικασία του Προγράμματος  Δράσης υποψηφίου μέλους (Membership Action Plan ).

Υποστηρίζουμε επίσης, τις προσπάθειες της Σερβίας και Μαυροβουνίου και της  Βοσνίας - Ερζεγοβίνης  για να προσεγγίσουν τις ευρωπαϊκές δομές και να γίνουν μέλη της  'Σύμπραξης  για την Ειρήνη- PfP ' το ταχύτερο δυνατό.

Με την ένταξη όλων των Βαλκανικών κρατών στην Ευρω-Ατλαντική οικογένεια η διεθνής κοινότητα θα ελαχιστοποιήσει τον κίνδυνο δημιουργίας 'κενών' ασφάλειας και διεθνοτικής βίας στη Βαλκανική.

Πιστεύουμε ότι η  συμμαχική παρουσία πρέπει να είναι συνεχής στην περιοχή  μέχρις ότου αποκατασταθούν οι συνθήκες ηρεμίας και σταθερότητας.

Άλλωστε,   η πρόσφατη κρίση του Μαρτίου 2004 στο Κόσσοβο, έδειξε  τη σοβαρότητα των προβλημάτων στη διαδικασία δημιουργίας ενός πλαισίου ασφαλείας και ειρήνης σε ένα  πολυεθνικό και ασφαλές   Κοσσυφοπέδιο.

Στο σημείο αυτό θα ήθελα να τονίσω ότι υπήρξε πάντα ενεργή ελληνική παρουσία σε κάθε πρωτοβουλία του ΝΑΤΟ στα Βαλκάνια.

Η  Ελλάδα θα διατηρήσει τη στρατιωτική παρουσία της  στο Κοσσυφοπέδιο, ενώ  παράλληλα, είναι έτοιμη να συμμετάσχει στην Ευρωπαϊκή επιχείρηση “ALTHEA”, που θα συσταθεί στη Βοσνία  - Ερζεγοβίνη  μετά την περάτωση της αποστολής της  SFOR.

Διαθέτουμε Έλληνες αξιωματικούς που υπηρετούν στο αρχηγείο του ΝΑΤΟ στα Τίρανα, ενώ Έλληνας Ταξίαρχος επί ένα έτος είναι ο Ανώτερος στρατιωτικός εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ στα Τίρανα, όπου η Ελληνική Πρεσβεία λειτουργεί ως Σημείο Επαφής της Συμμαχίας.

Η  Ελλάδα συμμετέχει σε όλες τις πρωτοβουλίες της   South-Εastern Europe Defence Ministerial (SEDM) και στα πλαίσια αυτά συμμετέχει στην Ταξιαρχία ΝΑ Ευρώπης (SEEBRIG).  που αναμένεται να είναι επιχειρησιακά έτοιμη στο εγγύς μέλλον.

Εκτιμούμε  ότι η συμμετοχή της ταξιαρχίας σε Επιχειρήσεις Υποστηρίξεως Ειρήνης (PSO) θα  συμβάλει  θετικά στην διεθνή προσπάθεια εμπέδωσης  ενός κλίματος σταθερότητας,  ειρήνης  και ασφαλείας στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων .

Εξάλλου η Ελλάδα σε  πλήρη ταύτιση  με την εξωτερική πολιτική της ΕΕ,  συμμετέχει σε αποστολές ΝΑΤΟ εκτός περιοχής που έχουν εντολή του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Για παράδειγμα,  την περίοδο αυτή συμμετέχουμε στη Διεθνή  Δύναμη  Ασφάλειας του ΝΑΤΟ στο Αφγανιστάν ( International Security Assistance Force- ISAF).

Ελλάδα και ΟΑΣΕ

Η Ελλάδα ανέκαθεν υπεστήριζε την σφαιρική αντίληψη της ασφάλειας που προσδιορίζεται από τον Οργανισμό για την Ασφάλεια και την Συνεργασία στην Ευρώπη ( ΟΑΣΕ), αντίληψη που περιλαμβάνει τρεις 'διαστάσεις'  την πολιτικό-στρατιωτική,  (β) την οικονομική-περιβαλλοντική  και (γ) την ανθρωπιστική  (ανθρώπινα δικαιώματα).

Η Ελλάδα και η Νότιο-Ανατολική Ευρώπη

Ως στρατηγικό στόχο έχουμε θέσει  τη συμμετοχή της Χώρας μας στις θεμελιακές μεταβολές, που συντελούνται στα Βαλκάνια.

Επιδιώκουμε την ουσιαστική και ειλικρινή συνεργασία  με όλους τους γειτονικούς λαούς.

Η Eλλάδα προωθεί ένα πλαίσιο αρχών και κανόνων που θα εφαρμόζονται ενιαία και με συνέπεια σε ολόκληρη την περιοχή της ευρύτερης Νότιο-Ανατολικής Ευρώπης.

Η προώθηση της περιφερειακής συνεργασίας είναι βασικό στοιχείο της πολιτικής της  Ελλάδος, ως ισχυρότερης οικονομικά και στρατιωτικά χώρας της περιοχής.

Πιστεύουμε ότι είναι ένας παράγοντας που μπορεί  να δράσει  καταλυτικά στην εγκαθίδρυση της ειρήνης και της ασφάλειας στην περιοχή  και να αναλάβει  ενεργό ρόλο στην πρόληψη συγκρούσεων.

Με την ενεργό συμμετοχή και υποστήριξη της Διεθνούς Κοινότητας, εργαζόμαστε εντατικά για να μετατρέψουμε τα Βαλκάνια σε περιοχή δημοκρατίας, ειρήνης, σταθερότητας και ευημερίας, στη βάση ενός κοινού Ευρωπαϊκού μέλλοντος.

Πιστεύουμε ότι αμιγώς περιφερειακά σχήματα, όπως η  Διαδικασία Σταθεροποίησης & Σύνδεσης που καλύπτει το τμήμα εκείνο της Ν.Α. Ευρώπης που έχει καθιερωθεί να αποκαλούμε Δυτικά Βαλκάνια, το Σύμφωνο Σταθερότητας Ν.Α. Ευρώπης και η Διαδικασία  Συνεργασίας των χωρών της  Νοτιοανατολικής  Ευρώπης  (SEECP), αποτελούν τα κατάλληλα  οχήματα  με τα οποία  τα Κράτη της περιοχής μπορούν  να συντονίσουν τις προσπάθειές τους προς την κατεύθυνση της μεταρρύθμισης, της προόδου και της καλής γειτονίας.

Όλες αυτές οι διεργασίες διαμορφώνουν ένα πλαίσιο αρχών, αλλά και ένα 'οδικό χάρτη' για ολόκληρη τη Νότιο-Ανατολική Ευρώπη στη πορεία της σταδιακής ένταξής της στον  κορμό της ενωμένης Ευρώπης.

Εξάλλου,  η στήριξη της  Eλλάδος στην υποψηφιότητα της Tουρκίας, αλλά και στην αναβάθμιση των σχέσεων των λοιπών  χωρών της Νότιο-Ανατολικής Ευρώπης με την Eυρωπαϊκή Ένωση, είτε στο πλαίσιο της καθαυτό διαδικασίας της Διεύρυνσης είτε στο πλαίσιο της Διαδικασίας Σταθεροποίησης και Σύνδεση, είναι σημαντική.

Ελληνο-Τουρκικές  σχέσεις

Τα τελευταία χρόνια το κλίμα στις διμερείς μας σχέσεις με την Τουρκία δείχνει ότι έχει ως ένα ποσοστό βελτιωθεί.

Η  Ελληνική Κυβέρνηση, καταβάλλει κάθε δυνατή και ειλικρινή  προσπάθεια  για να θέσει  τις διμερείς σχέσεις με την  Τουρκία  σε νέα τροχιά.

Εργαζόμαστε για την εξομάλυνση των ελληνοτουρκικών σχέσεων με την πεποίθηση ότι θα αποβεί προς όφελος και των δύο λαών.

Θέλουμε να μειώσουμε τους στρατιωτικούς μας εξοπλισμούς που είναι οι μεγαλύτεροι σε αντιστοιχία με το κατά κεφαλήν εισόδημα, από όλα τα κράτη της Ευρώπης.

Πιστεύουμε ότι τα χρήματα που θα εξοικονομηθούν  θα επενδυθούν στην ανάπτυξη  και στο κοινωνικό κράτος και από τις δύο πλευρές .

Ελπίζουμε ότι και η Τουρκία θα ανταποκριθεί με ειλικρινή και ουσιαστικό τρόπο στις Ελληνικές πρωτοβουλίες..

Από την άλλη πλευρά η   ΕΕ βέβαια,  οφείλει να επιβλέπει τις προόδους που επιτελεί η Τουρκία,  ώστε σταδιακά να προσαρμοσθεί στις Ευρωπαϊκές αρχές και κανόνες πριν  από την ένταξή της στην ΕΕ.

Κυπριακό

Πιστεύουμε ότι η ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί (και πρέπει) να αποτελέσει καταλύτη για μια λειτουργική και βιώσιμη λύση του Κυπριακού προβλήματος.

Αυτή, άλλωστε, είναι η ισχυρή  βούληση όλων των Ελληνοκυπρίων, αλλά και της μεγάλης πλειοψηφίας των Τουρκοκυπρίων.

Τόσο η Ελλαδική, όσο και η Ελληνοκυπριακή πλευρά παραμένουμε σταθερά προσηλωμένοι στην επιδίωξη διευθέτησης του προβλήματος υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, στα πλαίσια του Σχεδίου Ανάν, στη βάση της δικοινοτικής - διζωνικής Ομοσπονδίας.

Η ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στη μεγάλη Ευρωπαϊκή Οικογένεια μπορεί (και αυτός είναι ο στόχος όλων μας) να γίνει σταθμός για μια νέα προοπτική.

Να γίνει αφετηρία μιας νέας αποτελεσματικής προσπάθειας να ενώσουμε την Κύπρο, ώστε να βαδίσουν όλοι μαζί οι κάτοικοί της (Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι) σ’ ένα καλύτερο αύριο.

Να βαδίσουμε  όλοι μαζί με νέα αισιοδοξία, με σιγουριά και με αίσθημα ασφάλειας, στο μέλλον, που ακόμη περιμένει.

Δυστυχώς, ωστόσο, το κοινοτικό κεκτημένο δεν μπορεί, ακόμη, να εφαρμοστεί στο κατεχόμενο τμήμα της Κυπριακής Δημοκρατίας, το οποίο όμως αποτελεί ήδη, έδαφος της ΕΕ.

Κατά την διάρκεια των τελευταίων τριάντα ετών της στρατιωτικής κατοχής του ενός τρίτου του εδάφους της Κύπρου, η Ελλάδα υποστήριξε πάντοτε σθεναρά κάθε προσπάθεια και πρωτοβουλία των Ηνωμένων Εθνών, περιλαμβανομένης και της τελευταίας, για την επίτευξη μίας δίκαιης, βιώσιμης και λειτουργικής λύσεως του Κυπριακού προβλήματος.

Ο  τελευταίος γύρος συνομιλιών στην Γενεύη δεν οδήγησε σε μία συμπεφωνημένη συνολική λύση.

Στο δημοψήφισμα που ακολούθησε τον περασμένο Απρίλιο, η συντριπτική πλειοψηφία των Ελληνοκυπρίων, απέρριψε τη συγκεκριμένη εκδοχή του Σχεδίου Ανάν.

Οι Ελληνοκύπριοι όμως, ασφαλώς και επιθυμούν   βαθύτατα και περισσότερο από κάθε άλλο την επανένωση της Νήσου.

Συγχρόνως,  πιστεύουμε ότι η Διεθνής Κοινότητα θα πρέπει να είναι επιφυλακτική στην λήψη οποιασδήποτε πρωτοβουλίας που θα ενίσχυε τη διαίρεση της Νήσου, ιδιαίτερα μέτρων που θα οδηγούσαν, αμέσως ή εμμέσως, στην οικονομική και πολιτική απόσχιση.

Επίλογος

Ολοκληρώνοντας την παρουσίαση για την  συμβολής της Ελλάδος στην διαμόρφωση της νέας Ευρωπαϊκής Ασφάλειας θα ήθελα να συνοψίσω τα τις  βασικές αρχές της στρατηγικής μας για την υλοποίηση των στόχων μας.

Η Ελληνική πολιτική είναι σταθερά προσανατολισμένη στην αντιμετώπιση των προκλήσεων που έχουν τεθεί από το ΝΑΤΟ και την ΕΕ στο τομέα της παγκόσμιας και Ευρωπαϊκής  σταθερότητας και ασφάλειας, μέσω εθνικής προσπάθειας και μέσω περιφερειακής συνεργασίας.

Και αυτό το αποδείξαμε, με την συνεργασία και την βοήθεια της Διεθνούς Κοινότητας, διοργανώνοντας  τους πλέον δύσκολους και Ασφαλείς Ολυμπιακούς Αγώνες, τους πρώτους μετά το τρομοκρατικό κτύπημα της 11ης Σεπτεμβρίου.

Η Ελλάδα έχει όραμα για την Ευρώπη και τον κόσμο. Κι αυτό    είναι ξεκάθαρο.

Ελευθερία, Δημοκρατία, Ειρήνη, ανάπτυξη,  στενή συνεργασία με όλες τις χώρες σε κάθε τομέα και  επίλυση των  διαφορών  που σήμερα υφίστανται ή που μπορεί να προκύψουν μέσω ειλικρινούς διαλόγου.

Εργαζόμαστε για μία Ευρώπη που θα παίζει ουσιαστικό ρόλο  στην διαμόρφωση του παγκοσμίου συστήματος   ειρήνης, σταθερότητας και ασφάλειας.

Για ένα πραγματικά καλύτερο κόσμο. Για ένα ουσιαστικά  καλύτερο αύριο.