Φ.900α/583/14587/23 Δεκεμβρίου 2015

Σε απάντηση της σχετικής ερώτησης που κατέθεσε ο βουλευτής κ. Χρήστος Καραγιαννίδης, με θέμα «Συστάσεις της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ» σας γνωρίζω, σύμφωνα με τα στοιχεία που τέθηκαν υπόψη μου, τα ακόλουθα:

Από την καθιέρωση του θεσµού της εναλλακτικής υπηρεσίας, έχουν προωθηθεί από το ΥΠΕΘΑ σηµαντικές νοµοθετικές µεταρρυθµιστικές βελτιώσεις εναρμόνισης µε το κοινοτικό δίκαιο και µε τις απορρέουσες από διεθνείς συµβάσεις υποχρεώσεις της χώρας, σύµφωνα µε τα Ευρωπαϊκά και Διεθνή πρότυπα και τις αποφάσεις των Δικαστηρίων. Πλέον, οι διατάξεις περί αντιρρησιών συνείδησης δεν αντίκεινται στις υπερνομοθετικής ισχύος διατάξεις της ΕΣΔΑ ούτε στις ανάλογες διατάξεις του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα και του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη (ΕΚΧ), όπως έχει δεχτεί το ΣτΕ (ΣτΕ Τμήμα Στ΄ 3367/2007, 1948/2007, 1119/2004, 260/2004, 526/2001). Η συμμόρφωση της χώρας μας, αναφορικά με την εναλλακτική θητεία, προς τον ΕΚΧ αναγνωρίζεται άλλωστε και από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Κοινωνικών Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης. Επιπλέον, στο πλαίσιο επίλυσης ζητημάτων, το ΥΠΕΘΑ συνεργάζεται στενά µε αρμοδίους φορείς και Ανεξάρτητες Αρχές (Διεθνής Αµνηστία, Σύνδεσµος Αντιρρησιών Συνείδησης).

Σήμερα η διάρκεια της εναλλακτικής υπηρεσίας αποτελεί συνάρτηση της διάρκειας της θητείας όσων υπέχουν ένοπλη στρατιωτική υποχρέωση. Δεδομένου ότι η διάρκεια της θητείας στο Π.Ν. και στην Π.Α. είναι δωδεκάμηνη, η διάρκεια της εναλλακτικής υπηρεσίας είναι προσαυξημένη κατά τρίμηνο, εφόσον και η θητεία στο Π.Ν και την Π.Α είναι προσαυξημένη    αντίστοιχα κατά τρεις μήνες, σε σχέση µε τη θητεία στο Σ.Ξ. Και τούτο διότι ανταποκρίνεται καταρχήν στην αρχή της αναλογικότητας.

Ενδεικτικό είναι, εξάλλου, το γεγονός ότι κατά την αρχική θεσμοθέτηση του πλαισίου αναγνώρισης αντιρρησιών συνείδησης και εκπλήρωσης εναλλακτικής υπηρεσίας, η διάρκεια της πλήρους εναλλακτικής υπηρεσίας ανερχόταν σε τριάντα εννέα (39) µήνες. Ύστερα από σταδιακή κλιµακωτή µείωση, οι αντιρρησίες συνείδησης απολύονται πλέον οριστικά, σύµφωνα με ισχύουσα Υπουργική Απόφαση, µετά τη συµπλήρωση 15 µηνών υπηρεσίας.

Αναφορικά µε το πάγιο αίτηµα της εξέτασης των αιτήσεων υπαγωγής στην εναλλακτική υπηρεσία από πολιτική αρχή, θεωρούμε πως είναι ζήτημα που πρέπει να εξετασθεί στο    πλαίσιο της συνολικής κυβερνητικής πολιτικής.

Σε κάθε περίπτωση, η θεµελιώδης αρχή «ne bis in idem» είχε προβλεφθεί ήδη από τον ηµεδαπό νοµοθέτη µε τη διάταξη του άρθρου 57 ΚΠοιν.Δ., σύµφωνα µε την οποία αν κάποιος έχει καταδικασθεί αµετάκλητα ή αθωωθεί ή έχει πάψει η ποινική δίωξη εναντίον του, δεν µπορεί να ασκηθεί και πάλι εις βάρος του δίωξη για την ίδια πράξη, ακόµη κι αν δοθεί σε αυτή διαφορετικός χαρακτηρισµός.

Οι όποιες διατάξεις του Ποινικού Κώδικα και του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας για τους αντιρρησίες συνείδησης, σχετικά με την ανυποταξία, εφαρμόζονται και για τους λοιπούς     ανυπότακτους.

Με πρωτοβουλία του ΥΠΕΘΑ κατατέθηκε σχέδιο νόμου το οποίο προβλέπει, ότι  όσοι αντιρρησίες συνείδησης υπαχθούν στις σχετικές ρυθμίσεις τακτοποιούνται: α) στρατολογικά, αφού εξαιρούνται από τις προσκλήσεις για κατάταξη β) διοικητικά, καθότι διαγράφεται το πρόστιμό που τους έχει επιβληθεί και γ) ποινικά, καθόσον οι ασκηθείσες ποινικές διώξεις τίθενται στο αρχείο, ενώ εξαλείφεται το αξιόποινο της ανυποταξίας των αντιρρησιών συνείδησης, οι οποίοι δήλωσαν δημόσια ή με επιστολή τους την άρνησή τους να υπηρετήσουν τη στρατιωτική θητεία πριν την έναρξη ισχύος του ν. 2510/1997 και οι σχετικές δικογραφίες τίθενται στο αρχείο, με πράξη του αρμόδιου εισαγγελέα. Επιπρόσθετα, στο ίδιο νομοσχέδιο προβλέπεται η μείωση του χρόνου υποχρεωτικής υπηρεσίας από 3 μήνες σε 40 ημέρες για τους αντιρρησίες συνείδησης άνω των 35 ετών, οι οποίοι επιθυμούν να εξαγοράσουν το υπόλοιπο των υποχρεώσεών τους. Με το ίδιο άρθρο δίδεται πλέον η δυνατότητα στους αντιρρησίες συνείδησης να υπηρετήσουν και στις περιφέρειες Αττικής και Θεσσαλονίκης καθώς και σε αστικά κέντρα μεγάλης πληθυσμιακής πυκνότητας, ενώ ήδη έχει δρομολογηθεί συνολική επανεξέταση της στρατολογικής νομοθεσίας για να εξεταστούν όλες οι σχετικές προτάσεις, στο πλαίσιο ευρείας διαβούλευσης.

Ερώτηση  955/09-11-2015 της Βουλής των Ελλήνων η οποία παρελήφθη από το ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ

Στη δημοσιότητα δόθηκαν την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου η έκθεση με τις «συμπερασματικές παρατηρήσεις» της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, η οποία επιβλέπει την τήρηση του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα.

Στο εν λόγω κείμενο, η Επιτροπή του ΟΗΕ προχωρά σε συστάσεις προς μεταξύ άλλων αφορούν και στο ζήτημα των αντιρρησιών συνείδησης, θέμα για το οποίο η Ελλάδα έχει ήδη δεχθεί συστάσεις από την ίδια Επιτροπή, προ δεκαετίας.

Αυτή τη φορά, όμως, δεν θίγεται μόνο το ζήτημα της διάρκειας της εναλλακτικής εξέτασης των αιτημάτων, αλλά εμμέσως πλην σαφώς τίθεται ζήτημα παραβίασης του Συμφώνου. Δηλαδή δεν αναφέρεται μόνο στο άρθρο 18, όπως πριν 10 χρόνια, αλλά και στο άρθρο 14, λόγω των επανειλημμένων τιμωριών των αντιρρησιών συνείδησής κάτι που παραβιάζει την αρχή «ne bis in idem», και άρα την παράγραφο 7 του άρθρου 14, η οποία αναφέρει ότι «κανείς δεν πρέπει να διώκεται ή να τιμωρείται ξανά για αδίκημα για το οποίο έχει τελεσίδικα καταδικαστεί ή  αθωωθεί σύμφωνα με το δίκαιο και τον κώδικα ποινικής δικονομίας κάθε χώρας».

Στην ίδια έκθεση επισημαίνεται ο «τιμωρητικός» χαρακτήρας που έχει προσλάβει η εναλλακτική θητεία για τους αντιρρησίες συνείδησης, η οποία αποτελεί διάκριση σε βάρους τους τόσο από την άποψη της φύσης της όσο και από την άποψη της διάρκειας της και του κόστους της. Αξίζει να υπογραμμιστεί ότι αυτές οι παρατηρήσεις αποτελούν την «κορυφή του παγόβουνου», αφού η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ στάθηκε μόνο στις πιο σοβαρές παραβιάσεις.

Το ίδιο πρόβλημα, βεβαίως, έχει απασχολήσει και άλλους διεθνείς και ελληνικούς οργανισμούς, όπως η Διεθνής Αμνηστία και ο Συνήγορος του Πολίτη, των οποίων τις συστάσεις δεν μπορούν να αγνοήσουν οι ελληνικές αρχές.

Με βάση τα παραπάνω Ερωτάται ο κ. Υπουργός:

Ποιες ενέργειες προτίθεται να αναλάβει προς επίλυση των ζητημάτων που επισημαίνει επανειλημμένα η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ;

O Βουλευτής

Χρήστος Καραγιαννίδης