«Κύριοι συνάδελφοι στη Βουλή και την Κυβέρνηση, κύριε Περιφερειάρχη, κύριε Αντιπεριφερειάρχη, κύριοι δήμαρχοι, κύριε πρόεδρε του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου, κυρίες και κύριοι.
Ευχαριστώ θερμά τη διοίκηση του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου και προσωπικά τον πρόεδρό του κ. Μιχάλη Ζορπίδη γιατί μου έδωσε την ευκαιρία να βρίσκομαι σήμερα εδώ μαζί σας και να ακούσω από πρώτο χέρι τα προβλήματα και τις αγωνίες σας που με τόσο εύγλωττο τρόπο διατύπωσε προηγουμένως ο πρόεδρος του Επιμελητηρίου.
Θέλω να σας διαβεβαιώσω ότι έχουμε πλήρη συνείδηση της κατάστασης. Ξέρουμε πάρα πολύ καλά το πρόβλημα της αγοράς. Ζούμε την αγωνία σας, αντιλαμβανόμαστε πλήρως και αισθανόμαστε τα προβλήματα που καλείται να αντιμετωπίσει κάθε μέρα, από το πρωί μέχρι το βράδυ, ο κάθε επαγγελματίας, ο κάθε εργαζόμενος, ο κάθε επιχειρηματίας και πολύ περισσότερο ο κάθε άνεργος που παρά τα προσόντα του αγωνίζεται να βρει μια θέση κάτω από τον ήλιο της πατρίδας του, ο κάθε χαμηλοσυνταξιούχος που προσπαθεί να τα βγάλει πέρα με αιματηρές οικονομίες. Κυκλοφορούμε στους δρόμους και της Θεσσαλονίκης και της Αθήνας και των άλλων πόλεων και βλέπουμε καταστήματα που κλείνουν, βλέπουμε πόσο αυξάνονται τα “ενοικιάζονται” σε δρόμους που στεγάζουν τοπικές αγορές, που κρύβουν μέσα τους πάρα πολλές δυνατότητες, αλλά πιέζονται από την πρωτοφανή κρίση και ζούμε την γκρίζα ατμόσφαιρα που έχει καθίσει πάνω από τη χώρα, μια ατμόσφαιρα απαισιοδοξίας και μιζέριας, που έχει πλέον προσλάβει χαρακτηριστικά εθνικού προβλήματος.
Και το λέω αυτό γιατί παρά τα οξύτατα και βαθύτατα προβλήματα, παρά το γεγονός ότι για τρίτη χρονιά φέτος, μετά το 2009 και το 2010, η χώρα θα καταγράψει αρνητικούς ρυθμούς ανάπτυξης, θα υποστεί τις συνέπειες της ύφεσης, η Ελλάδα και υπ’ αυτές τις πρωτοφανούς δυσκολίας συνθήκες, είναι μια χώρα οικονομικά ισχυρή με τεράστιες δυνατότητες, που δεν πρέπει να τις αποσιωπούμε γιατί πρέπει να τινάξουμε από πάνω μας αυτά τα δεσμά της απαισιοδοξίας και της ηττοπάθειας γνωρίζοντας πολύ καλά ότι η οικονομική και η κοινωνική ψυχολογία δεν είναι άυλες αλλά είναι χειροπιαστό οικονομικό μέγεθος, γιατί επηρεάζει συμπεριφορές καταναλωτικές, επενδυτικές και γενικότερα οικονομικές.
Πρέπει συνεπώς να σπάσουμε το φαύλο κύκλο, να πιστέψουμε πως έχουμε πράγματι -και έχουμε- την ικανότητα να υπερβούμε την κρίση. Και για να το κάνουμε αυτό πρέπει να θυμόμαστε πάντα τις δυνατότητές μας, γι’ αυτό και εγώ δεν κουράζομαι να επαναλαμβάνω ότι η Ελλάδα του 2011 και της κρίσης εξακολουθεί να είναι μια από τις πρώτες τριάντα -η 28η για την ακρίβεια πέρυσι- οικονομίες στον κόσμο, σε όγκο, σε απόλυτους αριθμούς. Είναι μια χώρα που βρίσκεται πάντα μέσα στις 22-23 καλύτερες χώρες του κόσμου από πλευράς κοινωνικής ανάπτυξης, που είναι σε τελική ανάλυση το ύψιστο κριτήριο για την αξιολόγηση μιας χώρας. Είναι η Ελλάδα μια χώρα με συσσωρεμένο πλούτο, με μεγάλη δημόσια ακίνητη περιουσία και με τεράστια ιδιωτική ακίνητη περιουσία.
Θα με έχετε ακούσει και άλλες φορές να λέω -το είπα και στην ομιλία μου στη Βουλή κατά τη συζήτηση του προϋπολογισμού- ότι τα νοικοκυριά και οι ιδιωτικές επιχειρήσεις έχουν επενδεδυμένα σε ακίνητα κεφάλαια που υπερβαίνουν το 420% του ΑΕΠ. Άρα υπερκαλύπτουν όχι απλά και μόνο το δημόσιο χρέος, αλλά το σύνολο του εξωτερικού χρέους της χώρας, δημόσιου και ιδιωτικού το οποίο σύμφωνα με τους πρόσφατους υπολογισμούς της Τράπεζας της Ελλάδος και της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής φτάνει τα 420 δισ., δηλαδή είναι πολύ μικρότερο από το ποσοστό του ΑΕΠ που σας ανέφερα προηγουμένως.
Πώς μπορούμε να αξιοποιήσουμε τις δυνατότητές μας; Πώς μπορούμε να αξιοποιήσουμε αυτό το θαυμάσιο “οικόπεδο” που μας χάρισε η μοίρα και ο Θεός; Ποια άλλη χώρα της Ευρώπης διαθέτει το πολιτιστικό μας απόθεμα, τις ομορφιές των νησιών μας, πόσες πόλεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτουν την ιστορική συνέχεια, το βάθος της διαρκούς παρουσίας που διαθέτει η Θεσσαλονίκη; Πρέπει λοιπόν να πιστέψουμε στις δυνατότητές μας.
Δυστυχώς αυτή τη στιγμή βιώνουμε τις συνέπειες ενός επικίνδυνου εναγκαλισμού που υπάρχει ανάμεσα στο δημοσιονομικό και το τραπεζικό πρόβλημα της χώρας. Η Ελλάδα έχει πράγματι πολύ υψηλό δημόσιο χρέος. Τείνουμε να προσεγγίσουμε το 160% του ΑΕΠ και είναι πράγματι δύσκολο να εξυπηρετεί κανείς με τους ετήσιους τόκους το χρέος αυτό, γιατί αυτό απορροφά ένα μεγάλο ποσοστό των δημοσίων εσόδων και είναι πολύ δύσκολο να καλύπτει τις ετήσιες δανειακές του ανάγκες για να αναχρηματοδοτεί το χρέος και να καλύπτει το έλλειμμα, όταν υπάρχει πρωτογενές έλλειμμα.
Είναι επίσης αλήθεια ότι σε χώρες δυτικές, ευρωπαϊκές, χώρες της ζώνης του ευρώ, όπως η Ελλάδα, είναι πολύ δύσκολο να πετύχεις ρυθμούς ανάπτυξης συγκρίσιμους με αυτούς χωρών όπως η Κίνα ή ακόμη και η Τουρκία. Χωρών που δεν έχουν τους περιορισμούς -τους νομικούς, τους νομισματικούς, τους εμπορικούς, τους περιβαλλοντικούς- που έχει η χώρα μας, η οποία πρέπει να διαφυλάξει ένα επίπεδο ζωής, έναν τρόπο ζωής που έχει κατακτηθεί τα τελευταία 35 χρόνια που όλοι τα συκοφαντούν γιατί μας οδήγησαν στην κρίση, αλλά δεν παύουν να είναι τα καλύτερα χρόνια της χώρας από τη σύσταση του νέου ελληνικού κράτους. Δεν υπήρξαν ποτέ άλλοτε 35 τόσο καλά χρόνια όσο τα χρόνια της μεταπολίτευσης από οικονομικής, κοινωνικής, πολιτικής και πολιτιστικής πλευράς.
Είναι αλήθεια ότι για το σημείο στο οποίο φτάσαμε υπάρχουν τεράστιες πολιτικές ευθύνες. Και είναι αλήθεια ότι δεν μας οδηγεί πουθενά η κλασική πολιτική αντίληψη που επιθυμεί να καταλογίσει την ευθύνη στον άλλον και να αποκρύψει τις ευθύνες αυτού που βρίσκεται κάθε φορά στην κυβέρνηση. Αυτή η δικομματική παλαιοκομματική διελκυστίνδα δεν οδηγεί πουθενά. Άλλωστε δεν είναι δύσκολο να θυμάται κανείς τι έγινε στον τόπο του τα τελευταία 35 χρόνια. Είναι μια γενιά μόνον τα χρόνια αυτά. Αναρωτιέμαι και εγώ πολλές φορές που ανέλαβα για πρώτη φορά κυβερνητικά καθήκοντα το 1993: σε ποιες λάθος αποφάσεις πήρα μέρος έχοντας συνείδηση του προβλήματος;
Όταν αναλάβαμε με Πρωθυπουργό για τελευταία φορά τον Ανδρέα Παπανδρέου, το 1993 το μεγάλο θέμα ήταν να καταπολεμήσουμε έναν πληθωρισμό της τάξεως του 14% και να τιθασεύσουμε επιτόκια της τάξεως του 25%. Και το 1994 θέσαμε ως στόχο την ένταξη στην ΟΝΕ και δώσαμε μια μάχη κατά του πληθωρισμού, μια μάχη δημοσιονομική που μας οδήγησε στην ένταξη στην ΟΝΕ και σε μια δεκαετία εντυπωσιακής όχι όμως και εκλογικευμένης ανάπτυξης. Σε μια δεκαετία κατά την οποία δεν έβγαλαν χρήματα κυρίως όσοι δουλεύουν με συνέπεια μέσα από τον ιδρώτα τους, αλλά όσοι ειδικεύτηκαν στον εύκολο πλουτισμό.
Κατέγραψε όμως η χώρα πολύ μεγάλα επιτεύγματα και είχαμε πάντα συνείδηση ότι το πρόβλημα είναι να ελέγξουμε τα δημοσιονομικά μεγέθη γιατί αυτό ήταν και η συμβατική μας υποχρέωση μέσα από το Σύμφωνο Σταθερότητας, λόγω της συμμετοχής μας στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση. Ξέραμε όλοι πάρα πολύ καλά ότι το όριο του ελλείμματος είναι το 3% του ΑΕΠ και το όριο του δημοσίου χρέους είναι το 60% του ΑΕΠ και παρακολουθήσαμε όλοι, τους ευρωπαϊκούς μέσους όρους που βεβαίως δεν τηρούσαν τα συμφωνημένα συμβατικά όρια, αλλά εν πάση περιπτώσει στην πλειοψηφία των κρατών-μελών αγωνιζόντουσαν να είναι κοντά στα προβλεπόμενα όρια.
Ο καθένας σας μπορεί να θυμηθεί από ποιο σημείο και μετά καταγράφεται μια πλήρης απώλεια ελέγχου και από ποιο σημείο και μετά θα έπρεπε να έχουμε πλήρη συνείδηση του διεθνούς κινδύνου και να αποφασίσουμε μέτρα επώδυνα, τα οποία όταν τα αργείς γίνονται πιο επώδυνα. Δυστυχώς καθυστερήσαμε από κάθε άποψη.
Είπα και στην ομιλία μου στον προϋπολογισμό πως χρειάζονται επτά προϋποθέσεις για να βγούμε από την περιδίνηση και να σπάσουμε το φαύλο κύκλο. Επτά προϋποθέσεις που αφορούν την κεντρική πολιτική σκηνή και τα μακροοικονομικά μεγέθη, αλλά όλα αυτά αφορούν κάθε επιχείρηση, κάθε επαγγελματία, κάθε εργαζόμενο. Γιατί όλα αυτά τον επηρεάζουν άμεσα στην καθημερινή του ζωή.
- Πρώτον, χρειαζόμαστε εθνική συναίνεση κατά κυριολεξία. Όχι διακομματικές διευθετήσεις, αλλά εθνική ενότητα και πίστη σε ένα στόχο.
- Δεύτερον, χρειαζόμαστε κοινωνική συνοχή. Συμφωνώ απολύτως με όσα είπε προηγουμένως ο Πρόεδρος του Επιμελητηρίου. Κανείς στην χώρα αυτή δεν πρέπει να νιώσει ότι είναι απεγνωσμένο και απροστάτευτο θύμα της κρίσης. Και υπάρχουν άνθρωποι, υπάρχουν οικογένειες που νιώθουν ότι δεν υπάρχει δίκτυ ασφαλείας για αυτούς. Ξέρουμε ότι πρέπει να στρέψουμε δημοσιονομικούς πόρους προς την κατεύθυνση αυτή. Να στηρίξουμε αυτούς που έχουν πραγματική ανάγκη. Ακόμη και το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα μπορεί να γίνει υπό συνθήκες κρίσης, όταν τα κριτήρια δεν είναι αόριστα και νομοθετικά ή οριζόντια αλλά είναι συγκεκριμένα και ατομικά. Αν ζητήσεις να υπαχθείς στην προστασία αυτή μέσα από ένα στοιχειώδη έλεγχο που μπορεί να κάνει ο Δήμος, πρέπει να υπάρχεις στην προστασία αυτή.
- Το τρίτο είναι ότι πρέπει να υπάρχει ηθική ισορροπία των μέτρων. Είναι δύσκολο να πείσουμε τον κόσμο ότι τα μέτρα μας είναι ηθικώς ισορροπημένα. Ότι έχουν βρει το στοιχείο της εσωτερικής δικαιοσύνης. Ότι ο ισχυρότερος συμβάλλει περισσότερο από ότι ο ασθενέστερος. Και αυτό σε μεγάλο βαθμό οφείλεται στο ότι τα οριζόντια μέτρα περικοπής μισθών και συντάξεων ή τα οριζόντια φορολογικά μέτρα τύπου περαίωσης εφαρμόζονται πολύ πιο εύκολα από ότι μέτρα που απαιτούν εξατομίκευση και εξειδίκευση γιατί αυτά καθυστερούν και μία και δύο οικονομικές χρήσεις. Άρα πρέπει να κάνουμε πολύ δουλειά προς την κατεύθυνση αυτή και το γνωρίζουμε.
- Το τέταρτο και πιο κρίσιμο είναι πως πρέπει να σεβόμαστε την κοινή λογική. Άρα την ίδια την εμπειρία της αγοράς. Υπάρχουν μέτρα που είναι ανεφάρμοστα. Υπάρχουν μέτρα που απαιτούν άμεση βελτίωση. Η πιάτσα ξέρει. Τιμώ και σέβομαι τον θεσμό των επιμελητηρίων, αποδίδω πολύ μεγάλη σημασία στη συνεργασία του κράτους με τα επιμελητήρια που είναι Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου και σύμβουλοι της πολιτείας, υπάρχουν τα επιμελητήρια. Υπάρχουν επαγγελματικές ενώσεις, υπάρχουν άνθρωποι που ξέρουν τι γίνεται πραγματικά, ξέρουν τι σημαίνει ο επιχειρηματίας και ο επαγγελματίας να μη βρίσκει χρηματοδότηση στην τράπεζα, να μη βρίσκει κατανόηση από τις φορολογικές αρχές, να μην εφαρμόζονται τα μέτρα που εξαγγέλλονται, για παράδειγμα, για την υποστήριξή τους μέσω του ΟΑΕΔ και να πρέπει να γίνουν μικρές, απλές κινήσεις μέσα από την εμπειρία και την κοινή λογική οι οποίες δεν γίνονται. Πράγματι αυτές πρέπει να γίνουν.
- Η πέμπτη προϋπόθεση είναι να συμφωνήσουμε στον τόπο αυτό ότι οι ατυπίες δεν οδηγούν πουθενά. Όταν λέω ατυπίες εννοώ το παράπλευρο σύστημα λειτουργίας της οικονομίας, την παραοικονομία, αλλά και το παράπλευρο σύστημα λειτουργίας της κοινωνίας και της πολιτικής πολλές φορές. Ό,τι κερδίζεις στη φοροδιαφυγή το χάνεις καταβάλλοντας ιδιωτική δαπάνη για σημαντικές υπηρεσίες. Το χάνεις στην ιδιωτική δαπάνη για υγεία, για παιδεία, για ασφάλιση, για ασφάλεια με την αστυνομική έννοια του όρου. Θα το πληρώσεις στο ιδιωτικό νοσηλευτήριο, στην εταιρία security, στο ιδιωτικό σχολείο, στην ιδιωτική ασφαλιστική εταιρία, δεν θα το κερδίσεις. Για να γίνει αυτό πρέπει το νόμιμο να συμφέρει. Το φορολογικό μας σύστημα ακόμα- και μιλάμε για το μεγάλο ζήτημα που είναι η είσπραξη του φόρου προστιθέμενης αξίας- δεν έχει διαμορφώσει όλους εκείνους τους μηχανισμούς που να κάνουν τον καταναλωτή αλλά και τον επαγγελματία να πιστέψει ότι το νόμιμο συμφέρει. Υπάρχει τεράστιο κενό.
- Η έκτη προϋπόθεση είναι να είμαστε εθνικά ισχυροί, ιδίως τώρα υπό συνθήκες οικονομικής κρίσης η εξωτερική και η αμυντική μας πολιτική να μην αφήνουν κανένα να πιστέψει ότι τα πράγματα έχουν χαλαρώσει. Αυτό κάνουμε.
- Η έβδομη και τελευταία προϋπόθεση είναι ότι χρειαζόμαστε πραγματικά ένα άλλο κράτος. Τώρα ο πολίτης, ο επιχειρηματίας, ο επαγγελματίας καταλαβαίνει τι σημαίνει κράτος. Την προστασία του κράτους χρειάζεται στην πραγματικότητα. Προστασία στη νομική, πιστωτική, προστασία από μηχανισμούς όπως το Ταμείο Ανταγωνιστικότητας, το ΕΤΕΑΝ, το ΤΕΜΠΜΕ με την παλιά ορολογία, ή μέσα από την υποχρέωση του τραπεζικού συστήματος να ανταποκριθεί σε βασικές του υποχρεώσεις απέναντι στην πραγματική οικονομία και το κράτος. Και βεβαίως αυτό θα οδηγήσει σταδιακά σε μια ριζική αλλαγή που πρέπει να συμφωνήσουμε για τη λειτουργία του πολιτικού συστήματος. Αλλά πριν φτάσουμε σε αυτά πρέπει να σώσουμε το μοντέλο ανάπτυξης που υπάρχει: τη μικρομεσαία επιχείρηση, τον τουρισμό, τη ναυτιλία, το λιανικό εμπόριο, την οικοδομή. Και ξέρουμε ότι εκεί υπάρχει περιθώριο να πάρουμε και άλλα, άλλα μέτρα υποστήριξης προκειμένου να κινηθεί ο τροχός.
Το κομβικό σημείο είναι το τραπεζικό σύστημα. Οι εγγυήσεις του Δημοσίου για την ανάληψη πιστώσεων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει φτάσει στα 70 δισεκατομμύρια ευρώ. Οι υποβαθμίσεις από τους οίκους αξιολόγησης μεγαλώνουν το κόστος χρηματοδότησης, μειώνουν τη ρευστότητα. Δυσκολεύονται οι τράπεζες να τραβήξουν χρήματα από τη Φρανκφούρτη, δυσκολεύονται ακόμα περισσότερο να δώσουν χρήματα στην Ελλάδα. Γι’ αυτό έχει πάρα πολύ μεγάλη σημασία να φανεί ότι απεγκλωβιζόμαστε από το γιγαντιαίο αυτό δημόσιο χρέος. Έχει πολύ μεγάλη σημασία η επιμήκυνση του δανείου των 110 δισεκατομμυρίων ευρώ. Έχει πολύ μεγάλη σημασία να συζητήσουμε με τους κομιστές του υπολοίπου δημοσίου χρέους, που είναι γνωστοί τώρα, είναι θεσμικοί κομιστές, δεν είναι η ανώνυμη διεθνής αγορά. Έχει πολύ μεγάλη σημασία να μπορέσει να κινηθεί ο μηχανισμός του κράτους, ο παράπλευρος προς τις τράπεζες. Δεν είναι εύκολο παρά τις προσπάθειες που κάνουμε. Πανηγυρίσαμε φέτος ότι έφτασε η απορροφητικότητα του ΕΣΠΑ στο 18% που φαίνεται λίγο. Πρέπει να εξηγήσουμε ότι λειτουργεί γεωμετρικά ο χρόνος, δε λειτουργεί ευθύγραμμα, γραμμικά.
Το Υπουργείο Ανάπτυξης θέλει να ρίξει στην αγορά ένα δισεκατομμύριο ευρώ και να το μοχλεύσει μέσω του τραπεζικού συστήματος και αυτό να φτάσει τα 2,5–3 δισεκατομμύρια ευρώ. Η ιδέα του ΤΕΜΠΜΕ είναι μια πολύ παλιά ιδέα που την είχα ως Υπουργός Ανάπτυξης από το 1999 και ακόμη δεν έχει πιάσει τον τόπο που θέλουμε να πιάσει. Δεν είναι εύκολο να γίνει αυτό, αν οι τράπεζες δεν μπορούν να αναλάβουν στοιχειώδη ρίσκο.
Άρα για να μη σας κουράζω πολύ και για να κλείσω: Κατέγραψα όλα όσα είπε ο πρόεδρος εκ μέρους του επαγγελματικού κόσμου της Θεσσαλονίκης. Στο επίπεδο της Περιφέρειας και του Δήμου μπορεί να γίνουν πολύ σημαντικά πράγματα. Για την αναπτυξιακή ταυτότητα της πόλης και της περιοχής προσπαθούμε να μετέχουμε στις συλλογικές διαδικασίες της Κυβέρνησης, οι συνάδελφοί μου και εγώ από τη Θεσσαλονίκη, μεταφέροντας τη φωνή της πραγματικής αγοράς, της πραγματικής οικονομίας, και προσπαθούμε να βοηθήσουμε με κάθε εφικτό τρόπο. Εάν όμως δεν μπορέσουμε να λύσουμε αυτά τα κρίσιμα σημεία, τους κρίσιμους κρίκους που δένουν το δημοσιονομικό πρόβλημα της χώρας με τη λειτουργία του χρηματοπιστωτικού συστήματος και άρα με τη ρευστότητα στην πραγματική οικονομία δεν θα μπορέσουμε να δώσουμε την ώθηση που θέλουμε να δώσουμε. Εκεί πρέπει να είμαστε πραγματικά επίμονοι και ενωμένοι και στοχευμένοι. Αυτό είναι κατά τη γνώμη μου το κορυφαίο ζήτημα, το υπ’ αριθμόν ένα ζήτημα.
Και βέβαια δίπλα σ’ αυτά πρέπει να γίνονται όλα τα άλλα τα οποία αντιλαμβάνομαι ότι σας έχουν πολλές φορές δημιουργήσει την αίσθηση ενός καταιγισμού μέτρων που δεν μπορείτε να αξιοποιήσετε και αυτό το ξέρουμε και θέλουμε να κάνουμε το σύστημα ενημέρωσης και εφαρμογής όσο γίνεται απλούστερο.
Αυτή τη στιγμή υπάρχουν ανοικτές δυνατότητες για εσάς που σε πολύ μικρό βαθμό τις γνωρίζετε και τις αξιοποιείτε. Γιατί υπάρχει ένα έλλειμμα πληροφόρησης και μια δυστοκία στην κίνηση των μηχανισμών. Αν αθροίσει κανείς αυτές τις εξαγγελίες που έχει κάνει και που εφαρμόζει στην πράξη ο ΟΑΕΔ, το ΙΚΑ, το Υπουργείο Ανάπτυξης σε συνδυασμό με όσες θα προβλεφθούν στο νέο φορολογικό νόμο υπάρχει πράγματι μια ενδιαφέρουσα δέσμη μέτρων που αφορά τα κρίσιμα γκισέ στα οποία πηγαίνουμε στην τράπεζα, στην εφορία, το ασφαλιστικό ταμείο. Μια δέσμη μέτρων που αφορά το μισθολογικό και μη μισθολογικό κόστος εργασίας, που είναι για εσάς το μεγαλύτερο πρόβλημα. Αυτά τα μέτρα σε συνδυασμό με την προσπάθεια που κάνουμε να διευκολύνουμε τις τράπεζες, προκειμένου αυτές να διευκολύνουν εσάς- γιατί έτσι πηγαίνει καλώς ή κακώς η αλυσίδα- μπορούν να αποδώσουν.
Δεν μας αρκούν οι προβλέψεις του μνημονίου. Το μακροοικονομικό πλαίσιο του μνημονίου δεν μας αρκεί. Δεν μας αρκεί να μπούμε το 2012 με ρυθμό ανάπτυξης 1,1% και το 2013 με ρυθμό ανάπτυξης 2,1% και 157% του ΑΕΠ δημόσιο χρέος. Πρέπει να κάνουμε μια τεράστια εθνική προσπάθεια να βελτιώσουμε τις επιδόσεις αυτές. Το κλειδί είναι αυτό. Και βέβαια εξίσου σημαντικό κλειδί είναι να είμαστε σε ανοιχτό διάλογο και να λαμβάνουμε πολύ σοβαρά υπόψη τη φωνή της αγοράς.
Θα μεταφέρω λοιπόν όλα όσα μου είπατε και σας παρακαλώ με τη σειρά μου και εγώ να σκεφτείτε μέσα στο φόρτο της δουλειάς σας και στην καθημερινή αγωνία και αυτά που σας είπα εγώ ως έναν προβληματισμό όχι απλά και μόνον της κυβέρνησης αλλά της χώρας που αγωνίζεται να ξεπεράσει μια δύσκολη περίσταση και θα την ξεπεράσει».
